Leerschool in samenhorigheid

Leerschool in samenhorigheid

Matteus staat bekend als de evangelist voor wie “kerk” een bijzondere plaats inneemt. Hij mag zijn evangelie dan eeuwen geleden geschreven hebben, allicht kunnen we bij hem nog inspiratie opdoen voor “kerk” in deze tijd. Matteus staat voor een gelijkaardige uitdaging. We zijn in het jaar 80 (ong). Sinds Jezus van het toneel is verdwenen is er van alles en nog wat gebeurd. Er zijn mensen toegestroomd in zijn geloofsgemeenschap met velerlei achtergrond, kleur en leeftijd. Matteus moet een verhaal over Jezus schrijven dat voor allen begrijpelijk en inspirerend is. Het moet bovendien verteerbaar zijn voor de conservatieve ouderlingen die blijven zweren bij Mozes en zijn tien geboden, als het jonge kerels en meiden moet boeien. Het is vooral de jongere generatie die iets nieuws wil horen, iets uit de actualiteit. En dan zijn er nog de vreemdelingen die van Jezus nog niet hebben gehoord maar die geïntrigeerd zijn door de leerlingen die zich rond hem verzamelen. Matteus heeft de handen vol.

Scheidsrechter

Daar zit hij dan, onze Matteüs, met zijn handen in zijn baard. Hij ziet dat het niet allemaal van een leien dakje loopt. Hij moet zowel onderlinge ruzies proberen te vermijden als de betekenis van Jezus van Nazareth recht doen. Vooral dat laatste is geen sinecure. Over geloofskwesties doen verschillende meningen de ronde. Mensen van joodse origine zijn daar bijzonder gevoelig voor. Ze kunnen hun vertrouwen in Jezus niet uitspelen tégen hun joodse traditie. Voor hen blijven Mozes en de Tora ten volle van kracht. En toch erkennen ze dat met Jezus iets wezenlijk nieuws gestalte krijgt. Mensen die niet diezelfde joodse achtergrond hebben ervaren Jezus op hun eigen manier. Voor Matteus is omzichtigheid de boodschap. Hij wil de verschillende ervaringen van mensen niet voor het hoofd stoten. Matteus weet maar al te goed dat geloof geen kwestie is van “de” waarheid. Mensen hebben nu eenmaal hun eigen mening, ook als het gaat om de vraag wie Jezus voor hen betekent. Hij moet een beetje als scheidsrechter optreden. Zorgen voor een goede onderlinge verstandhouding.

Matteus’ algoritme

Niet iedereen in Matteus’ gemeenschap heeft Jezus in levenden lijve meegemaakt. Er zijn wél heel wat verhalen doorverteld van mensen die hem wél uit eerste hand leerden kennen. Het zijn indrukwekkende verhalen over de bijzondere manier waarop hij met mensen is omgegaan. “Een gegeven man, trouw in de liefde, ook als het lichaam gebroken wordt”. Het is één van de manieren waarop zijn levensweg kernachtig wordt samengevat. De woorden getuigen van het vertrouwen dat mensen door Jezus gekregen hebben. Hun leven heeft een nieuw betekenis gekregen. Geruchten over hem doen de ronde. Verschillende meningen. Is die Jezus dan nog een echte mens of is hij een soort god? Matteus beseft dat het “grote gelijk” niet bestaat. Hij heeft daarom een algoritme uitgewerkt dat bedoeld is om meer wederzijds begrip en verstandhouding te brengen. Het algoritme is heel eenvoudig: het bevat drie stappen die we lezen in Matteus.: 18, 15-21.

Jezus zei: “Als iemand verkeerd tegen je heeft gedaan, ga dan naar hem toe en praat met hem onder vier ogen. Als hij naar je luistert, heb je hem gered.

Als hij niet naar je wil luisteren, ga dan met nog één of twee mensen naar hem toe. Want als twee of drie mensen hem zeggen dat hij verkeerd heeft gedaan, dan hebben ze gelijk.

Maar als hij ook naar hen niet wil luisteren, moet je het aan de gemeente vertellen. Als hij ook niet naar de gemeente wil luisteren, moet je hem behandelen als een ongelovig of slecht mens.”

Stap één: als het gaat om geloofskwesties, meningsverschillen of twisten: houd de pers en TV er buiten, trek je terug in een chalet in de Ardennen en spreek met elkaar onder vier ogen. Spreek vrijuit, zonder de hand voor de mond te houden, maar met respect voor elkaars overtuiging. Als dat niets uithaalt, ga in vrede uitéén en laat je niet verleiden door de vraag naar een interview, van welke krant ook.

Stap twee: is de eerste poging tot verstandhouding niet gelukt: laat de moed niet zakken. Haal er enkele competente theologen of filosofen bij, en laat ze van gedachten wisselen. Het zijn meestal verstandige mensen die de problemen begrijpen en die ze meestal in een ruimer kader kunnen plaatsen. Misschien kunnen ze helpen om wat te relativeren. Laten we -tot nader order – onze bevindingen onder ons houden. Probeer vooral geen kabaal te maken.

Als dat ook niets uithaalt, stap drie: haal er dan de gemeenschap bij. Organiseer een open debat in de aula van de universiteit in tegenwoordigheid van de rector en de lokale bisschop. Haal er gerust de pers bij. Zorg ervoor dat rechts en links hun zeg kunnen doen, maar eis ook van beide partijen dat ze stevige argumenten kunnen neerleggen.

Ten slotte: als dat ook niet helpt, haal er dan enkele moeders bij die weten hoe ze met lastige kinderen moeten omgaan.

In ruimere kring

Het algoritme dat Matteus voorstelt kan in ruimere kringen inspireren tot wederzijdse verstandhouding. We kunnen dit niet missen wanneer we ons inzetten voor het goede leven voor allen. Alleen een gesprek op voet van gelijkwaardigheid kan een weg zijn die tot verstandhouding en vrede kan leiden. Het geldt voor de omgang in het gezinsleven, in het onderwijs of verenigingen, voor zoveel plaatsen waar mensen op samenwerking zijn aangewezen. Het gaat over de omgang van verschillende religies met elkaar. Laten we omzichtig omgaan in respect voor elkaars eigenheid. En wel in dienst van het algemeen belang.

Het voorbeeld van Zuid-Afrika

Een voorbeeld vinden we in de opheffing van de apartheidspolitiek in Zuid Afrika waar zoveel mensen slachtoffer van zijn geweest. Er zijn gesprekken geweest op verschillende niveaus die een nieuw begin hebben mogelijk gemaakt. Het vergt tijd en geduld. Maar in 1994 vond de eerste democratische verkiezing plaats waarbij Nelson Mandela tot president werd verkozen. In 1995 wordt onder leiding van aartsbisschop Desmund Tutu de waarheidscommissie en verzoeningscommissie in Zuid Afrika aan het werk gezet.

Het algoritme lost lang niet alles op, maar het kan een bron van inspiratie zijn. Er is zo veel vrede die moet hersteld worden: in de samenleving, onder de volkeren, op onze planeet. Als je vrede wil, bereid je dan voor op vrede.

Ignace D’hert o.p.
01/10/2026