In het licht van Pasen

Straks vieren we Pasen. Hét hoogfeest van het christendom. Jezus van Nazareth is opgewekt ten leven. Alleluia.

Nobody knows

Is dit geen levensvreemde boodschap! Is het geen aanfluiting van de werkelijkheid! Hoe kunnen we Pasen vieren in deze wereld! Het is één grote puinhoop. Uitbuiting en onderdrukking op zoveel plaatsen. Geweld en oorlog wereldwijd. Mensen die de speelbal zijn in de handen van een aantal oligarchen.

Bovendien zien we maar het topje van de vulkaan. De uitbarstingen die we kennen zijn duidelijk genoeg. Oekraïne en Gaza, Congo en Soedan. Maar er zijn nog zoveel plaatsen waar brutaal geweld en verkrachtingen mensen kapot maken.

Zou een klaagzang hier niet méér op zijn plaats zijn! Zoiets als “nobody knows the trouble I’ve seen”. De klaagzang van de slaven die het leven de moeite niet meer waard vinden. Nobody knows my sorrow. Het verdriet om verloren geliefden is te groot, het is onpeilbaar. Alleen een treurlied is hier op zijn plaats.

Via Appia

Is het een troost te weten dat het er in Jezus’ dagen echt niet beter aan toeging. De Romeinen kenden geen genade. Het aantal oproerkraaiers die gekruisigd werden is niet te tellen. Ze werden openlijk langs de Via Appia te kijk gezet. Als afschrikmiddel kan het tellen. Gekruisigd worden of opgesloten en gemarteld ten dode toe: dat was de prijs voor het minste verzet.

Ondertussen heerst bij de religieuze leiders oorverdovende stilte. Ze willen de comfortabele situatie die ze aan de Romeinen te danken hadden, niet in gevaar brengen.

Bedenkelijk gezelschap

Te midden van die chaos, staat een man op, in de kracht van zijn jaren, Jezus van Nazareth. Hij denkt niet dat hij alle onheil uit de wereld kan helpen. Maar hij gelooft dat er in dat klein stukje wereld waar hij leeft nog hoop is. Dat niet alles om zeep is.

Hij gelooft in de goedheid die ieder mens in zich draagt. Hij verzet zich tegen de moedeloosheid : “wie gelooft er nog dat wij iets kunnen betekenen”. Hij zoekt het gezelschap op van mensen met een bedenkelijke reputatie: tollenaars en zondaars.

Hij neemt het op voor de vrouw die op overspel was betrapt. Hij noemt de tempel een rovershol omdat geld er op de eerste plaats komt. Zijn optreden haalt niets uit. Maar even stelt hij het hele systeem van de politiek en van de joodse geloofspraktijk in vraag.

Verlaten op een kruis

Zijn executie is de logica zelf. Hij sterft op een kruis. Door zijn vrienden verlaten.  Door God verlaten. Hij schreeuwt het uit: Mijn God waarom hebt gij mij verlaten? Er is geen hemelse tussenkomst, geen stem die door de wolken breekt, geen licht dat hem troost. Enkel doodse stilte.

Zijn familie en vrienden zijn diep ontgoocheld. Je merkt het onder meer aan die Emmaüsgangers. Zij beseffen: het moest er van komen. Hoe dierbaar hij hen ook is, hij was toch echt te ver gegaan. Vooral zijn optreden in de tempel is hem duur te staan gekomen.

In zijn voetspoor

Maar dan gebeurt iets heel bizar. In plaats dat zijn vrienden en familie terugkeren naar hun vroegere bezigheden zoeken ze elkaar terug op. Het kan toch niet dat alles nu “amen en uit” is. Jezus mag dan wat onbeheerst tekeer zijn gegaan, ze onthouden vooral zijn heel bijzondere persoonlijkheid: gedragen door een onverwoestbaar geloof.

De vrienden en familie beseffen dat de herinnering aan hem niet verloren mag gaan. Zij kunnen proberen in zijn voetspoor te treden, hoe bescheiden ook. Maar voor hen is het de enige manier waardoor ze voelen wat echt waarde heeft in het leven. Dat is niet groots. Het wordt nooit de roes van een overwinnaar. Maar dat hij overeind gebleven is ondanks alles: dat mag niet verloren gaan.

Een alternatieve levensstijl

Deze boodschap staat haaks op onze wereld. Het betekent een alternatief voor de waarden waar onze consumptiewereld gek op is. Een alternatief ook voor de relaties van mensen jegens elkaar.

Ze herinneren zich nog levendig zijn toespraak op de berg van de zaligsprekingen. “Gelukkig dat je eenvoudig van hart bent, niet opgesloten in je eigen wereldje; gelukkig dat je kunt meeleven met wie het moeilijk heeft; dat je kunt treuren met wie verdriet hebben; dat je inzet voor gerechtigheid een grondhouding is, en nog zoveel meer dat ze van die toespraak onthouden hebben”.

Het opent een nieuwe wereld. Hij geloofde dat het mogelijk was. Het is zoiets als zijn levenstestament.

Haakse boodschap

Zowel vroeger als vandaag staat de boodschap van zijn leven haaks op de wereld die gebouwd is op groei, geld en geweld. Groei: het is een obsessie, het is de illusie dat groei de oplossing is voor alle problemen; geld is de tweede sleutel: je kunt er nooit genoeg van hebben, geen kans voorbij laten gaan, comfort verzekeren; en geweld: het zorgt ervoor dat er niets verandert, dat de onaantastbaarheid van het status quo gevrijwaard is.

Het zijn de waarden die in deze wereld comfort en welvaart verzekeren, en die blind maken voor wie uit die welvaartsmand valt. Jammer, maar het kan nu eenmaal niet anders. Het kost ontelbaar veel mensenlevens, maar daar is geen oplossing voor.

Levensvreugde

Pasen, feest van de verrijzenis. Het is niet van deze wereld. Maar ondanks deze realiteit zien we opstanding gebeuren midden onder ons. Het blijkt uit het geloof van mensen die Jezus willen navolgen. Het is de ontdekking van een diepe levensvreugde die we putten uit de zorg voor elkaar als een licht in de chaos.

Verhalen

De verhalen die over hem de ronde doen brengen elk op hun manier een hoopvolle boodschap. De vrouwen die het lichaam van Jezus willen balsemen worden weggestuurd. In het graf is niets te vinden: daar is geen leven. Daar is Jezus niet te vinden. Hij is wel waar zijn vrienden samen komen en hun ervaringen delen met elkaar.

Sommigen beweren zelfs dat ze hem gezien hebben, wazig weliswaar, maar duidelijk genoeg om te weten dat hij het was. Ze hebben zijn stem gehoord: het is aan jullie handen toevertrouwd. Dat betekent niet dat de wereld er morgen beter aan toe is. Het ziet er niet naar uit.

Het licht van Pasen

Maar midden in de chaos die onze wereld soms lijkt te zijn, zien we uit naar een nieuw begin. De paaskaars is maar een kleine vlam: klein, maar niet te doven. Zo ook ons geloof in de opstanding. Hoe bescheiden ook, het licht blijft branden. Ook in de donkerste dagen. Het vraagt vertrouwen en overgave, en dat mag de wens zijn voor het paasfeest.   

Ignace D’hert o.p.

19/02/2025