Tegen de machteloosheid : het ritueel van brood en wijn

Tegen de machteloosheid : het ritueel van brood en wijn

Maaltijd

De eerste volgelingen van Jezus waren niet bezig met het stichten van een nieuwe godsdienst. Ze voltrokken geen ingewikkelde religieuze rituelen met eigen codes en wetmatigheden, maar spraken over Jezus’ genezende aanwezigheid (met zijn eigen kleine rituelen) bij kwetsbare mensen, en over hun laatste maaltijd met hem – waar hij hen had opgedragen elke week samen te tafelen en zo zijn boodschap en zijn persoon levend te houden. De maaltijd als het kernritueel van leerlingschap van Jezus: delen van het leven met elkaar, in de woestijn van het genoeg aan zichzelf.

Iets uithalen?

Het ritueel van die laatste maaltijd: elke week opnieuw komen we daarvoor samen. Maar we kunnen niet anders.

Veel mensen zullen ons zeggen dat dit gebaar van samenkomen eigenlijk niets uithaalt ten opzichte van wat we elke dag, week in week uit, op ons bord krijgen, dat het niets uithaalt ten opzichte van de machteloosheid die we bij de evolutie in de wereld ervaren.

Delen met elkaar

En toch komen we samen. Die wekelijkse ritus. Een ritueel als voertuig om onze machteloosheid met elkaar te delen, maar evenzeer om onze droom met elkaar te delen dat het anders kan en dat we ons niet door de feiten willen laten inhalen. We komen samen om niet cynisch te worden. In ons samenkomen staan we naakt en toch warm, omdat in ons Gods gloed aanwezig is.

Trouw

De Schrift vertelt over door wie ik in het leven gewenst ben, over naar wie ik zal terugkeren, over wat ik hier in dit leven doe. Mij wordt aangezegd dat het Woord, de Naam trouw blijft, dat het Licht aanblijft. Die boodschap delen we elke zondag met elkaar. En we leggen daar onze eigen verhalen bij, of de getuigenissen van medemensen. Hoe dan ook delen we in elkaars kwetsbaarheid en machteloosheid. Maar ook in elkaars vreugde, in elkaars hoop, in elkaars kracht.

Getuigenis van Timothy Ratcliffe

Haalt dit gebaar van samenkomen dan echt niets uit? In een dagboek dat hij bijhield over zijn tijd als magister van de dominicanenorde schreef Timothy Ratcliffe o.p. daarover het volgende indrukwekkend getuigenis:

“Het moeilijkste moment beleefde ik tijdens mijn bezoek aan Rwanda ten tijde van de verschrikkelijke massamoorden in 1994. We reden naar het noorden om er dominicaanse zusters op te zoeken die werkten in vluchtelingenkampen. Onderweg bezochten we een gevangenis waar ruim vijfhonderd mensen opeengepakt zaten tussen vier stenen muren.

Maar het ergste was het ziekenhuis waar honderden kinderen lagen bij wie armen of benen waren weggeschoten of afgehakt. Ik herinner me een kind dat beide benen had verloren en dat ook nog een arm en een oog miste. Zijn vader zat bij hem op bed te huilen. Dat zijn taferelen die een diepe indruk op mij maakten.

Oog in oog met geweld

Onderweg hielden gewapende groepen ons een paar keer tegen. Ze zwaaiden achteloos met hun zwaarden en geweren. Ik vroeg me dikwijls af of we ooit levend op onze bestemming zouden raken. Als je oog in oog staat met dat geweld en je ziet verminkte kinderen, wat kun je dan nog zeggen? Op een bepaald moment werd het mij te veel en ik liep het ziekenhuis uit. Ik rende de velden in en heb uren gehuild om zoveel ellende.

Hoop op verrijzenis met de dood voor ogen

Toen we naar de zusters gingen, wisten we ook niet wat we tegen elkaar moesten zeggen; we voelden ons machteloos. Maar er was iets dat we konden doen: samen eucharistie vieren. We konden een man gedenken die, aan de vooravond van zijn dood, zijn vrienden had bijeengeroepen en zichzelf aan hen had gegeven.

Oog in oog met zoveel wreedaardigheid, ontvalt ons de taal en dan spreken gebaren en rituele handelingen meer dan woorden. En dus herhaalden we wat Jezus deed met de dood voor ogen, wat de hoop op verrijzenis inhoudt.”

Uit de viering van 29 januari 2017