Stilte is niet de afwezigheid van geluid.
Stilte is ander geluid. Het bloed in zijn banen door ons lichaam, het sap in de boom, de ongrijpbare wolken, de bescheiden schaduwen, het kleine groen in de aarde, de blik van de kat, de geuren van het brood, het verre vliegtuig, de zachte windvlaag, een deur die in het slot valt, de schuifel van een voet, er is zoveel dat zich stil door het leven wrijft. En wat is het geluid van de vingertjes die de bloemknoppen open vouwen, van de fijne penseeltjes die de kleuren lakken, al dat verrassende geel van deze lente?
Je eigen bloed horen
Als student nam een maat ingenieur me ooit mee naar zijn faculteit, daar was een stiltekooi. Zo’n kooi die alle geluid van de wereld buitensluit. Je doet de deur dicht en je hoort werkelijk niets meer. Mijn maat pakte breed uit met de bewering dat niemand het hier langer dan tien minuten uithoudt zonder gek te worden. Maar wat mij toen vooral opviel was, dat ik mijn eigen bloed begon te horen, en misschien zelfs het stille knetteren van mijn zenuwen. In elk geval is volledige stilte niet mogelijk, bleek mij toen.
Al die muziekjes
Gezelle wist het ook al: als je stil wordt en luistert, “spreekt het al een taal dat leeft”. En ik zie hem lopen langs de Leie, de zwartrok met zijn grote kop, waarin al die muziekjes klonken voor hij ze opschreef in dat sierlijke handschrift van hem, ook een dans.
Luisteren en kijken
Hij zal geluisterd hebben naar de wind, die grote lispelaar. Hij zal gekeken hebben hoe de windvingers met de kleine takken speelden, en kriewelden in de veertjes van de duiven op de daken. Hij zal de mezen gehoord hebben en de heldere avondstemmen van de mensen. Hij zal nog eens geluisterd hebben naar de silhouetten van het vee tegen de avondhemel, en gedacht: nu hoor ik een zee.
Aandacht is liefde
“Silence is learning to love the world again,” zegt ene Pico Iyer (in de video In the pursuit of silence). Luisteren is learning to love the world again. Alle aandacht is een begin van liefde.
Bewaren is liefde
Dat geldt ook voor de donkerte van deze wereld. De Syrische kunstenaar Sarkissian fotografeerde in zijn project Last Seen 50 plekken waar in een oorlog vermiste personen voor het laatst door hun geliefden waren gezien: een halfdonkere gang, een kleine woonkamer, een achterdeur die openstaat, een nachtelijk appartementsgebouw, een kleine tuin…
In stille foto’s
Hoe luid moeten die plekken soms tekeer gaan in wie achterblijft. Sarkissian maakt dan zijn stille foto’s, en drukt de naam van de vermiste en het jaar van haar of zijn verdwijning onderaan in de foto, in reliëf. Verlies verdient ook een vorm van liefde. Bewaren is learning to love the world again. Hoe moeilijk ook.
Voeg commentaar toe